عقیم سازی گربه یکی از مهمترین و تاثیرگذارترین اقداماتی است که صاحبان مسئول برای سلامت، رفاه و کنترل جمعیت حیوان انجام میدهند. اگر بهدنبال دانستن مزایا، معایب، مراقبتها و نکات ضروری پس از عقیم کردن گربه خود هستید یا قصد تصمیمگیری نهایی دارید، در این مقاله به تمامی سوالات شما درباره عقیمسازی گربه پاسخ دقیق و علمی خواهیم داد. در ادامه، فرایند کامل عقیمسازی، تفاوتها بین گربه نر و ماده، عوارض احتمالی، مدیریت تغذیه و مراقبتهای حیاتی قبل و بعد از جراحی را به زبان ساده ولی علمی و جزئی بررسی میکنیم تا با خیال آسوده درباره آینده دوست پشمالویتان تصمیم بگیرید.
عقیم سازی گربه چیست؟
عقیم سازی گربه به معنای جراحی و حذف اندامهای تولید مثلی (تخمدان و رحم در مادهها، بیضهها در نرها) است که منجر به ناتوانی گربه در تولیدمثل میشود. علاوه بر جلوگیری از زاد و ولد ناخواسته، عقیم سازی ترشح هورمونهای جنسی را به شدت کاهش داده و رفتار و وضعیت سلامتی گربه را دگرگون میکند. این جراحی عمدتاً ساده و سرپایی است؛ بهطوریکه گربه همان روز عمل، با مراقبت صحیح از کلینیک مرخص میشود. بلوغ جنسی در گربههای نر معمولا از ۵ ماهگی و در مادهها از ۶ماهگی آغاز میشود، پس بهترین زمان برای عقیم سازی پیش از بروز نشانههای فحلی یا پاشیدن ادرار است.
مزایای عقیم کردن گربه
- جلوگیری از بارداری و زاد و ولد ناخواسته: با عقیمسازی میتوانید جمعیت گربههای خیابانی و بیسرپرست را کنترل کنید و مانع حیوانآزاری شوید.
- کاهش بیماریهای سرطان و عفونت جدی: حذف رحم و تخمدان در ماده خطر سرطان پستان و عفونت رحم را کاهش میدهد. در نرها نیز سرطان و عفونت بیضه کاملاً از بین میرود.
- کاهش رفتارهای پرخاشگرانه و قلمروطلبی: گربههای عقیم شده تمایل کمتری به درگیری با سایر گربهها، پاشیدن ادرار، فریادهای فحلی، فرار و دور شدن از منزل دارند.
- ارتقای طول عمر و سلامت کلی: به طور میانگین گربههای عقیم شده طول عمر و کیفیت زندگی بالاتری دارند.
- کاهش ریسک ابتلا به بیماریهای ویروسی: گربه عقیم شده کمتر وارد دعوا و تماس با حیوانات خیابانی میشود؛ پس انتقال بیماریهایی مانند ایدز و لوسمی گربه کاهش مییابد.
معایب و عوارض احتمالی عقیم سازی گربهها
- خطرات جراحی و بیهوشی: همانند هر عمل جراحی، ریسک بیهوشی خصوصا در گربههای مسن، ضعیف یا بیمار وجود دارد.
- درد و ناراحتی موقتی: طبیعی است که پس از عمل، گربه کمی بیحال یا درد داشتهباشد اما این وضعیت با مراقبت مناسب سریعاً رفع میشود.
- احتمال چاقی و کاهش فعالیت: بعد از عقیم سازی به دلیل تغییرات هورمونی، اشتها بیشتر و جنبوجوش گربه کمتر میشود که در صورت عدم مدیریت تغذیه و ورزش منجر به چاقی خواهدشد.
- هزینه جراحی: بسته به شهر محل زندگی و کلینیک دامپزشکی، هزینه عمل متغیر است و معمولا برای گربه ماده بیشتر از گربه نر است.
- عوارض نادر مانند عفونت زخم، خونریزی یا واکنش به داروها: که با انتخاب دامپزشک حرفهای و مراقبت دقیق بسیار نادر هستند.
مراقبتهای الزامی پیش از عقیم کردن گربه
- قبل از عمل، گربه برای حساسیتهای احتمالی به داروی بیهوشی توسط دامپزشک معاینه و تست میشود.
- از شب قبل جراحی، گربه نباید هیچ غذایی مصرف کند (۴ تا ۸ ساعت قبل عمل)، اما نوشیدن آب مجاز است.
- حتما از سلامت عمومی (مثلاً عدم داشتن سرماخوردگی یا مشکلات گوارشی) اطمینان داشته باشید.
- در مورد سن مناسب عقیمسازی با دامپزشک مشورت کنید. زمان بهینه معمولا پیش از بلوغ جنسی، یعنی حدود ۵-۶ ماهگی است اما بنا بر نژاد یا جثه میتواند اندکی متفاوت باشد.
عقیم سازی گربه ماده و نر چگونه انجام میشود؟
عقیم سازی گربه ماده (Ovariohysterectomy)
در این جراحی هر دو تخمدان و رحم گربه ماده خارج میشود. این عمل معمولا با برشی کوچک در پایین شکم و تحت بیهوشی کامل انجام شده و پس از اتمام جراحی زخم بخیه زده میشود. با برداشتن کامل تخمدانها چرخه فحلی، ترشح هورمونهای جنسی و امکان ابتلا به بسیاری از بیماریهای ژنیتال از بین میرود.
عقیم سازی گربه نر (Castration)
عمل عقیمسازی گربه نر سادهتر بوده و با یک برش کوچک روی کیسه بیضه و خارجکردن بیضهها انجام میشود. معمولاً به دلیل ریز بودن برش نیازی به بخیه نیست و زخم ظرف چند روز بهبود مییابد.
هر دو جراحی تحت بیهوشی کامل صورت میگیرد و گربه همان روز ترخیص میشود. مراقبت صحیح تا ۷۲ ساعت پس از جراحی اهمیت زیادی دارد.
مراقبتهای بعد از عمل عقیم سازی گربه
- جلوگیری از لیسیدن یا جویدن زخم: برای جلوگیری از عفونت یا باز شدن بخیه، از گردنبند الیزابت استفاده کنید تا گربه به زخم خود دسترسی نداشته باشد.
- تغذیه مناسب و سبک: در ۲۴ ساعت اول پس از عمل مقدار غذای مرطوب (کنسرو یا سوپ مخصوص) دهید و از خوراک خشک که سختتر هضم میشود کمتر استفاده کنید. مواد پروتئینی و انرژی بخش برای کمک به ترمیم زخم مناسب هستند.
- مراقبت از زخم: زخم را روزانه کنترل و هرگونه نشانه عفونت (قرمزی، ورم، ترشح بدبو) را جدی گرفته و فوراً به دامپزشک اطلاع دهید.
- تامین محیطی آرام: گربه را در محیطی بیاسترس و تمیز نگهدارید، سعی کنید مانع از پریدن یا ورزش شدید خصوصاً در روزهای ابتدایی شوید.
- نظارت بر ادرار و دفع: اگر ادرار قطع شد، خونریزی زیاد یا بیاشتهایی شدید مشاهده شد، بلافاصله به دامپزشک مراجعه کنید.
دوره نقاهت عقیم سازی گربه ماده چقدر است؟
دوره نقاهت پس از عقیم سازی گربه ماده بسته به سن، سلامت عمومی و نوع جراحی بین ۳ تا ۷ روز طول میکشد و در این مدت باید گربه به دور از استرس و خطر ضربه یا آلودگی نگهداری شود. معمولا پس از یک هفته، بخیهها جذب یا توسط دامپزشک کشیده میشوند. طی این مدت مشاهده کمی بیحالی، بیاشتهایی و تمایل به استراحت طبیعی است.
مشکلات و بیماریهای احتمالی پس از عقیم سازی گربه
- چاقی: رایجترین عارضه پس از عقیمسازی است که در اثر کم شدن تحرک و افزایش اشتها رخ میدهد. مدیریت کالری، انتخاب خوراک مخصوص گربه عقیم شده و بازی روزانه با گربه بهترین راه پیشگیری است.
- مشکلات ادراری و سنگ مثانه: مراقب علائم مانند کاهش یا افزایش دفعات ادرار، وجود خون یا سختی در ادرار باشید. با مصرف مناسب آب و غذای مخصوص، این خطر تا حد زیادی کاهش مییابد.
- عفونتهای جای زخم یا آبسه: معمولا با رعایت بهداشت و استفاده درست از گردنبند الیزابت از این مشکل پیشگیری میشود.
- بیماریهای ناشی از اضافه وزن: دیابت، فشار خون بالا، مشکلات قلبی، آرتروز، کاهش طول عمر و ضعف سیستم ایمنی از جمله مهمترین بیماریهای جانبی چاقی پس از عقیمسازی هستند.
غذای گربه عقیم شده، از چه غذایی استفاده کنیم؟
گربههای عقیم شده با کاهش سطح هورمونهای جنسی، کالری مورد نیازشان کمتر شده و مستعد افزایش وزن میشوند. غذای مخصوص گربه عقیم شده کالری کنترلشده، فیبر بالا و چربی کمتر دارد و حاوی امگا ۳ و ۶، تورین، مواد معدنی و پروتئین باکیفیت است. برخی محصولات برتر عبارتند از:
- غذای خشک عقیم شده هپی کت: دارای کالری کنترل شده و فیبر بالا برای کنترل وزن؛ کمک کننده به سلامت دندان و پوست و رفع هربال.
- غذای خشک گربه استریلایز رویال کنین: ضد چاقی، کنترل کارتکالری، سرشار از مواد معدنی و امگاها برای سلامت کلی و پشتیبانی از عملکرد کلیوی و گوارشی.
- غذای خشک رفلکس پلاس عقیم شده با طعم ماهی سالمون: بهبود فلور روده، دارا بودن تورین برای سلامت قلب و کیفیت سوپر پرمیموم.
- غذای خشک گربه جوسرا با طعم ماهی: ارگانیک، فاقد مواد افزودنی و شکر، مناسب کنترل وزن.
- غذای کمکالری لجر جوسرا و بالغ ادالت لئوناردو: پر فیبر و مناسب برای گربههای کمتحرک یا خانگی.
- غذای خشک گربه عقیم شده هیلز: چربی و کالری کنترل شده، جلوگیری از بیماری ادراری و مراقبت از رسوب سنگ کلیه و مواد معدنی.
بهرهگیری از خوراک مخصوص گربههای عقیم شده، تعادل وزن، سلامت دستگاه ادراری و کیفیت موی حیوان را تضمین میکند.
اگر گربه را عقیم نکنیم چه میشود؟
- گربههای ماده مستعد سرطان پستان و عفونت رحم باقی مانده و احتمال زایمانهای پی در پی و تحلیل بدنی خواهند داشت. نگهداری از زایمانهای متعدد هزینه و انرژی زیادی میطلبد.
- در گربههای نر خطر خروج از خانه، تصادف و درگیری با گربههای خیابانی برای پیدا کردن جفت افزایش یافته و احتمال ابتلا به بیماریهای واگیردار نیز بیشتر میشود.
- رفتارهای ناخواسته مانند جیغ زدن، پاشیدن ادرار، پرسه زدن و پرخاشگری زیاد میشود و زندگی در آپارتمان را دشوار خواهد نمود.
- در هر دوره فحلی گربه ماده ممکن است چندین توله به دنیا آورد، که تامین نیازهای آنها مسئولیت و هزینه بالایی ایجاد میکند.
- نیاز به مراقبتهای پزشکی، واکسیناسیون و مراجعه منظم به دامپزشک بیشتر خواهدبود.
نتیجهگیری
عقیم سازی گربه اقدامی علمی، اخلاقی و به نفع سلامت جسمانی، رفتاری و طول عمر حیوان شماست. با در نظر گرفتن نکات مهم درباره انتخاب زمان مناسب، تغذیه، مراقبتهای پیش و پس از عمل و همکاری با دامپزشک مجرب، میتوانید آیندهای سالم و شاد برای دوست پشمالوی خود رقم بزنید. در صورت داشتن هرگونه سوال بیشتر، مشورت مستقیم با دامپزشک بهترین مسیر است.
سوالات متداول درباره عقیم سازی گربه
بله، هر زمانی پس از اتمام شیردهی مادر گربه میتوان او را عقیم کرد.
گربه قبل از عمل بیهوش شده و حین جراحی هیچ دردی احساس نمیکند؛ بعد از عمل نیز با داروی مسکن میزان درد به حداقل میرسد.
بسته به شهر و نوع جراحی، هزینه معولاً از ۴۰۰ هزار تا یک میلیون تومان متغیر است. جراحی گربه ماده کمی از نر گرانتر است.
در گربههای نر اغلب نیازی به بخیه وجود ندارد؛ در گربههای ماده برش کوچک در شکم زده شده و با بخیه جذبی یا غیربخیه بسته میشود.
بهترین زمان عقیم سازی معمولاً پیش از بلوغ، بین ۵ تا ۷ ماهگی است. با این حال، دامپزشک بر اساس شرایط سلامتی و نژاد گربه شما سن دقیق را تعیین میکند.
میزان تمایل به خروج و فرار برای پیدا کردن جفت بسیار کم میشود اما گربه برای بازی و تغییر محیط ممکن است هنوز مشتاق باشد از خانه خارج شود.
در اغلب موارد بله، چون منبع هورمون محرک این رفتار از بین میرود، اما ممکن است در برخی گربهها این رفتار به صورت عادت باقی بماند که قابل اصلاح است.