اگر به این فکر افتادهاید که چرا گربهها علاقه شدیدی به خوردن برخی گیاهان، بهویژه علف گربه یا همان ریشه سنبل الطیب (Valeriana officinalis) نشان میدهند و آیا این گیاه برای آنها خطرناک است یا نه، در این مقاله جامع پاسخ تمام سؤالات خود را خواهید یافت. علف گربه یکی از گیاهان مورد علاقه اکثر گربههاست که علاوه بر ایجاد شور و نشاط، میتواند نقش مهمی در سلامت جسمی و روحی آنها داشته باشد. در عین حال، دانستن نحوه صحیح استفاده و آگاهی از عوارض احتمالی مصرف آن برای گربهها و حتی انسانها اهمیت فراوانی دارد. در ادامه راهنمای کاملی در مورد علل، خواص، نحوه مصرف، تفاوتهای علف گربه با گیاه کت نیپ و حتی فواید و عوارض آن برای انسانها و حیوانات خانگی مطالعه خواهید کرد.
علت علف خوردن گربه ها چیست؟
گربهها بهطور طبیعی تمایل دارند هر از گاهی علف یا گیاهان خاصی را بجوند یا بخورند. این رفتار بخشی از غرایز طبیعی گربه به شمار میرود و ریشه های مختلفی دارد:
- کمک به هضم: فیبر موجود در علف گربه به بهبود هضم غذا در گربهها کمک میکند و به دفع گلولههای مویی که در معده آنها جمع میشود، یاری میرساند.
- تامین ویتامین و مواد معدنی: علف گربه منبعی غنی از ویتامین D، ویتامین E، کلسیم، منیزیم و ملاتونین است. این مواد مغذی در تقویت سیستم ایمنی و سلامت عمومی بدن گربه نقش دارند.
- تسکین استرس: ترکیبات موجود در سنبل الطیب مانند اکتینیدین میتوانند باعث کاهش استرس و ایجاد نشاط و آرامش در گربهها شوند.
اگرچه مصرف معتدل علف گربه برای گربهها مفید است، اما زیادهروی در مصرف آن ممکن است عوارضی مانند اسهال یا استفراغ ایجاد کند که در این صورت به مراجعه به دامپزشک نیاز است.
ریشه سنبل الطیب چه تأثیری بر گربه ها دارد؟
سنبل الطیب یا علف گربه دارای برگهای دندانهدار و گلهای سفید با لکههای بنفش است. اکتینیدین به عنوان یک ماده تحریککننده در ریشه این گیاه باعث ایجاد واکنشهای هیجانی همچون غلتیدن، پریدن، لیسیدن و افزایش فعالیت بدنی در بسیاری از گربهها میشود. برخی گربهها حتی ممکن است کمی آب دهان ترشح کنند یا رفتارهای شوخطبعانه و بازیگوشانه بروز دهند.
در موارد نادری، برخی گربهها ممکن است واکنشهای تهاجمی یا عصبی نشان دهند؛ بنابراین در صورت مشاهده پرخاشگری یا علایم غیر طبیعی، باید مصرف این گیاه را محدود کنید. همچنین باید بدانید که همه گربهها به این گیاه واکنش نشان نمیدهند و ژنتیک و سن (خصوصاً تا ۱۲ هفتگی) نقش مهمی در این موضوع دارد.
فواید گیاه سنبل الطیب (علف گربه) برای گربه ها
ایجاد حس سرخوشی و نشاط: بوییدن یا خوردن علف گربه در بیشتر گربهها موجب انرژی مثبت و شادابی میشود. آنها دوست دارند بعد از استنشاق عطر علف گربه، بدوند، غلت بزنند یا بازی کنند.
کاهش استرس و آرامشبخشی: ترکیبات آرامبخش سنبل الطیب به کاهش استرس، ترس و حتی افسردگی گربهها کمک میکند. به همین دلیل در کلینیکهای دامپزشکی از این گیاه یا عصاره آن برای آرامش حیوانات استفاده میشود.
افزایش جنبوجوش و کاهش اضافه وزن: با افزایش فعالیت بدنی، کمک میکند تا گربهها از بیتحرکی و چاقی دور بمانند. این خاصیت بهویژه برای گربههای خانگی که کمتر تحرک دارند بسیار مفید است.
تسهیل خواب راحت: سنبل الطیب ضمن آرامبخشی، زمینهساز خوابی آرامتر برای گربهها میشود. میتوان قبل از خواب مقداری از این گیاه را در محیط استراحت آنها قرار داد.
بهبود هضم و کارکرد گوارشی: به لطف فیبر فراوان و مواد موثر موجود در این گیاه، هضم غذا و رفع مشکل گلولههای مویی آسانتر میشود.
کاهش درد: ترکیباتی مانند اسید والرینیک به تسکین درد عضلانی، مفصلی و عصبی در گربهها کمک میکند.
مضرات گیاه علف گربه یا سنبل الطیب برای گربه ها
گرچه خواص سنبل الطیب برای گربهها مفید است، اما مصرف بیش از اندازه یا استفاده مداوم میتواند معایبی به دنبال داشته باشد:
- خوابآلودگی یا پرخاشگری: برخی گربهها پس از تماس مکرر با این گیاه، دچار خوابآلودگی یا پرخاشگری میشوند.
- ناراحتیهای گوارشی: اسهال، استفراغ یا بیحالی از جمله عوارض مصرف بیاندازه علف گربه است.
- افت دمای بدن یا لرزش: تماس زیاد با گیاه میتواند افت حرارت بدن یا لرزش موجب شود.
در این موارد حتما مصرف گیاه قطع و گربه توسط دامپزشک معاینه شود.
چگونه از علف گربه استفاده کنیم؟
اگر گربه شما به علف گربه واکنش مثبت نشان میدهد، میتوانید از این گیاه برای تشویق یا سرگرمی گربهتان بهره ببرید. در این رابطه لازم است به نکات زیر توجه داشته باشید:
- تا حد امکان، علف گربه را خودتان در منزل پرورش دهید تا از آلودگی احتمالی به انگل و آفت در امان باشید.
- در صورتی که امکان کاشت آن وجود ندارد، میتوانید اسپری، پودر خشکشده یا اسباببازی حاوی علف گربه را از پت شاپهای معتبر تهیه کنید.
- انواع خوراکیها و تشویقیهای ترکیبشده با علف گربه نیز در بازار موجود است که برای گربهها بسیار جذاب و هیجانانگیز است.
- حواستان باشد که هرگز بیش از حد از این گیاه استفاده نکنید و مصرف آن را محدود به یک تا دو بار در هفته نمایید.
تفاوت کت نیپ (Nepta cataria) و علف گربه (سنبل الطیب)
بسیاری از افراد، علف گربه و کت نیپ را یکی فرض میکنند، در حالی که این دو گیاه کاملاً متفاوت هستند:
- کت نیپ (Catnip): با نام علمی Nepta cataria از خانواده نعناعیان است و معمولاً تأثیر نشاطبخشی و سرحالی سریعتری نسبت به سنبل الطیب دارد.
- علف گربه (سنبل الطیب): از خانواده سنبلالطیب بوده و تأثیر آرامبخشی، کاهش استرس و تنظیم خواب با شدت بیشتر دارد.
- هر دو گیاه میتوانند مورد علاقه گربهها قرار گیرند و واکنش مشابهی (غلتیدن، بازی کردن) ایجاد نمایند، اما ترکیبهای شیمیایی متفاوتی دارند.
خواص علف گربه برای انسان
جالب است بدانید علاوه بر گربهها، ریشه سنبل الطیب (علف گربه) مصارف دارویی متعددی برای انسان دارد و به عنوان یکی از داروهای پرکاربرد در طب سنتی و مدرن شناخته میشود. برخی از فواید مصرف سنبل الطیب برای انسان عبارتند از:
- کاهش اضطراب و استرس: سنبل الطیب سرشار از اسید والرینیک است که به عنوان یک آرامبخش طبیعی عمل میکند و به کاهش اضطراب و بیقراری در انسان کمک مینماید.
- بهبود کیفیت خواب: مصرف این گیاه برای افرادی که دچار بیخوابی یا اختلالات خواب هستند بسیار موثر و شهرت جهانی دارد.
- تسکین درد و التهاب: ترکیبات فعال علف گربه به کاهش درد عضلانی، مفصلی، سردرد، دردهای قاعدگی و حتی اختلالات عصبی کمک میکند.
- تقویت سیستم ایمنی: با داشتن آنتیاکسیدانهای فراوان، بدن را علیه انواع عفونتها و عوامل بیماریزا مقاومتر میکند.
- تسهیل هضم غذا: این گیاه با داشتن فیبر و ترکیبات آرامبخش به بهبود عملکرد دستگاه گوارش، کاهش علائم نفخ، دل درد و سوء هاضمه یاری میرساند.
احتیاطات و هشدارها در مصرف علف گربه
درست است که علف گربه مصرف دارویی و خواص زیادی دارد، اما فراموش نکنید:
- مصرف بیش از حد: چه در گربه و چه انسان، میتواند منجر به خوابآلودگی، سرگیجه، سردرد و تهوع شود.
- آلرژی: برخی افراد و حیوانات نسبت به علف گربه یا مشتقات آن حساسیت دارند و باید از مصرف خودداری کنند.
- مصرف دارویی با مشورت پزشک: برای افراد، بهویژه در صورت بیماری یا مصرف داروهای دیگر، باید با پزشک مشورت شود.
جمع بندی
در این مقاله بهطور جامع با یکی از محبوبترین گیاهان برای گربهها با نام علف گربه یا سنبل الطیب و اثرات معجزهآسای آن در ایجاد شادابی، نشاط، کاهش استرس و سلامت جسمی گربهها آشنا شدید. علف گربه در صورت مصرف صحیح و محدود کاملاً بیخطر است و حتی خواص آرامبخش فوقالعادهای برای انسانها هم دارد. برای به دست آوردن بهترین نتیجه، توصیه میشود علف گربه را بهصورت ارگانیک و بدون سموم و آلودگی در منزل خود بکارید یا از پت شاپهای معتبری مانند تام و جری خریداری نمایید. هرگز به مصرف بیرویه و پیدرپی آن روی نیاورید و در صورت علائمی چون اسهال، استفراغ، خوابآلودگی غیرمنتظره یا پرخاشگری به دامپزشک مراجعه کنید. علف گربه یک مکمل فوقالعاده برای سلامت و شادی گربه خانگی شما محسوب میشود، به شرط آنکه با آگاهی و مسئولیت مصرف شود.
سوالات متداول در مورد علف گربه
علف گربه معمولاً از جو، گندم یا چاودار رشد داده میشود و خوراکی است. گربهها از آن برای کمک به هضم، دفع گلولههای مویی و تحریک اشتها استفاده میکنند.
خیر، اگر تازه و بدون سم باشد، کاملاً ایمن است. فقط مطمئن شوید که هیچ کود شیمیایی یا آفتکش روی آن استفاده نشده باشد.
کمک به هضم غذا، کاهش گلولههای مویی در معده، تحریک اشتها و حتی کاهش استرس در برخی گربهها.
بله، کمی استفراغ پس از خوردن طبیعی است و معمولاً برای پاک کردن معده از موهای بلعیده شده رخ میدهد.
معمولاً یک تا دو شاخه تازه در روز کافی است. نیازی به بیش از حد دادن نیست، چون ممکن است باعث دلدرد شود.