اگر به دنبال پاسخ جامع و روشن برای سوال «چگونه گربهمان را سالم و بهداشتی نگه داریم؟» هستید، همین ابتدای مقاله به شما میگویم: مراقبت منظم، رعایت بهداشت، برنامه دقیق واکسیناسیون و ویزیت دامپزشکی، کلیدهای اصلی سلامت و طول عمر گربه شما هستند. در این مقاله، قدم به قدم ۷ نکته اساسی درباره بهداشت و سلامت گربه را به زبان ساده و علمی بررسی میکنیم و رایجترین بیماریها، علائم و راههای مراقبت و پیشگیری را آموزش میدهیم. مطالعه این مقاله به شما کمک میکند سلامت گربه عزیزتان را بیمه کنید و بسیاری از دردسرهای درمانی و هزینههای آینده را به حداقل برسانید.
۱. واکسیناسیون گربه؛ سد اول دفاعی در برابر بیماریها
همه متخصصان بهداشت گربه معتقد هستند که پیشگیری بهترین اقدام برای مقابله با بیماریهاست و واکسیناسیون، مهمترین پیشگیری است. گربهها از همان سنین پایین به دریافت واکسنهای ضروری نیاز دارند تا هم برای خودشان و هم برای اطرافیانشان خطری ایجاد نکنند. واکسنها، سیستم ایمنی بدن گربه را تقویت میکنند و خطر ابتلا به بیماریهای خطرناک، باکتریایی، ویروسی و انگلی را به حداقل میرسانند.
انواع واکسن گربه: اصلی و غیر اصلی
- واکسیناسیون اصلی (Core Vaccines): شامل پنلوکوپنی (بیماری پاروویروس)، هرپسویروس (رینوتراکتیت)، کلسیویروس و هاری. اینها الزامی هستند و باید در دو ماهگی آغاز شوند.
- واکسیناسیون غیر اصلی (Non-Core Vaccines): مثل واکسن لوسمی، بورتدلا، کزاز و … توصیه به تزریق آنها بسته به شرایط محیط گربه و توصیه دامپزشک صورت میگیرد.
اهمیت واکسنهای اصلی گربه و عوارض عدم تزریق
- پنلوکوپنی: درگیرکننده سیستم گوارش و خونی؛ عدم تزریق ممکن است موجب کماشتهایی، بیحالی، اسهال، استفراغ و در صورت تاخیر، مرگ بچهگربه شود.
- کلسیویروس: ایجادکننده عفونتهای تنفسی، عطسه، زخم دهان، التهاب لثه و ریزش مو.
- هرپسویروس: عامل بیماریهای ریوی و اختلالات عصبی، با علائمی مشابه کلسیویروس.
- هاری: بیماری مرگآور و مشترک بین انسان و حیوان. تزریق در سه ماهگی الزامی است.
واکسیناسیون غیر اصلی نیز اهمیت زیادی دارد و طبق نژاد، سن و شرایط گربه باید انجام شود. دامپزشک با معاینه دقیق، برنامه مناسبی تدوین میکند.
۲. عقیم کردن گربه؛ کنترل جمعیت و افزایش سلامت
عمل عقیم سازی یکی از ضروریترین اقدامات دامپزشکی برای گربههای خانگی است. عقیم کردن گربه، چه ماده و چه نر، فواید متعددی برای حیوان و حتی انسانها دارد. در نرها بیضهها و در مادهها تخمدانها طی عمل جراحی برداشته میشود و باید بلافاصله پس از عمل، از گردنبند الیزابت استفاده شود تا گربه زخم را لیس نزند.
فواید و مزایای عقیم سازی گربه
- کاهش خطر تومور سینه (به ویژه در مادهها)
- کنترل بر نسل بیرویه گربهها
- افزایش طول عمر و کیفیت زندگی
- جلوگیری از مشکلات تناسلی
- کم شدن سروصدا و رفتارهای فصلی (بهویژه مادهها در دوره فحل)
- کاهش تمایل به دعوا و پرسهزنی در گربههای نر
زمان مناسب و مراقبتهای بعد از عمل عقیم سازی
- بهترین سن معمولاً قبل از رسیدن گربه به بلوغ جنسی (۶ تا ۹ ماهگی)
- شب قبل از عمل، گربه باید ناشتا باشد
- مراقبت و کنترل دقیق زخم بعد از جراحی
- تغییر در نوع و مقدار غذای گربه – چون کاهش فعالیت موجب چاقی میشود، باید غذاهای مخصوص گربه عقیمشده تهیه شود.
بهترین غذاهای خشک برای گربه عقیمشده
- رویال کنین Sterilised: کمک به کنترل چربی و وزن
- رفلکس پلاس با طعم مرغ یا ماهی: با چربی متوسط و حمایت از دستگاه ادراری
- جوسرا: متعادل بین انرژی و وزن، سرشار از فیبر و فاقد شکر
- سانابل و هپی کت: فاقد گلوتن و مواد نگهدارنده، متناسب با سلامت کلی بدن و حمایت سیستم ادراری
۳. کوتاه کردن ناخنهای گربه؛ نکته اساسی سلامت و بهداشت
ناخنهای بلند گربه گاهی علاوه بر آسیب به اثاثیه منزل و سلامت شما، محلی برای تجمع باکتریها و آلودگیها هستند. خاک بستر و آلودگیهای محیط زیر ناخن مانده و با چنگ زدن گربه هنگام بازی کردن یا لیسیدن بدن، به بدن او منتقل میشود. با کوتاه نگه داشتن ناخنها میتوانید از تمام این مشکلات پیشگیری کنید و سلامت گربه و خانواده را تضمین نمایید. آموزش کوتاه کردن ناخن گربه را نیز میتوانید در مقاله تخصصی گرفت ناخن گربه مطالعه کنید.
۴. مسواک زدن دندانهای گربه؛ راز سلامتی دهان و جلوگیری از عفونت
مشکلات دندان و لثه از رایجترین معضلات بهداشت دهان و دندان گربههاست. تجمع رسوب و باکتری، منجر به پوسیدگی، بیماری لثه، دندان درد، بدبویی دهان و حتی انتقال باکتریها به خون میشود. مسواک زدن دندانهای گربه (حداقل چند بار در هفته) نقش مهمی در کنترل و پیشگیری از این مشکلات دارد. همچنین لازم است سالی یک بار حتما سلامت دهان گربه نزد دامپزشک بررسی شود. تکنیکهای صحیح آموزش مسواک زدن گربه در مقاله کامل آموزش مسواک زدن دندان گربه توضیح داده شده است.
۵. شانه کردن موهای گربه؛ کاهش گلولههای مویی و افزایش سلامت پوست
شانه کردن منظم (حداقل چند بار در هفته) سبب میشود موهای مرده حذف شده و هنگام لیسیدن، کمتر به روده گربه منتقل شده و مشکل گلولههای مویی (هربال) ایجاد نشود. همچنین قادر خواهید بود هر نوع ضایعه، زخم، توده یا تغییر پوستی را سریع تشخیص دهید و به موقع درمان کنید. شانه کردن همچنین باعث توزیع چربی طبیعی پوست و افزایش لطافت و درخشندگی موهای گربه میشود.
بهترین عملکرد برای شانه کردن گربه
- استفاده از شانه مناسب با نوع موی گربه (موکوتاه/موبلند)
- استفاده از برس پلاستیکی مخصوص حیوانات
- در صورت نیاز، استفاده از غذاهای ضد هربال (ضد گلوله مو) مانند جوسرا، کولینس، رویال کنین و هپی کت
۶. آب تمیز و تازه همیشه در دسترس گربه باشد
میزان آب آشامیدنی روزانه، رابطه مستقیمی با سلامت کلیوی، ادراری و متابولیسم بدن گربه دارد. آب را روزانه تازه کنید و اگر گربه شما به اندازه کافی نمینوشد، از آبخوری اتوماتیک که موجب تشویق او به نوشیدن میشود، استفاده کنید. کمآبی میتواند زمینه بیماریهای جدی و مشکلات کلیوی و مسدود شدن مجاری ادراری را فراهم آورد.
۷. تمیز نگه داشتن ظرف خاک گربه؛ عامل مهم پیشگیری از بیماری
ظرف خاک باید به طور منظم و روزانه تمیز شده و خاک آلوده جایگزین شود. آلودگی ظرف خاک میتواند علت امتناع گربه از استفاده از آن، پخش شدن آلودگی در منزل و ابتلا به انواع بیماریهای عفونی و انگلی باشد. محیط تمیز باعث حفظ سلامت گربه و اعضای خانواده شما میشود.
بیماریهای رایج در گربهها؛ علائم و راهکار پیشگیری و درمان
۱. بیماریهای عفونی گربهها
- کلسیویروس:
- علائم: بیاشتهایی، تب، تنفس سخت، زخم دهان، عفونت ریه
- درمان: آنتیبیوتیک (در مراحل اولیه)، بستری و اکسیژن (در مراحل پیشرفته)
- پریتونیت (FIP):
- علائم: کاهش اشتها، بیحالی، آب آوردن شکم یا التهاب اعضای داخلی
- درمان: فعلاً درمان قطعی ندارد
- پنلوکوپنی:
- علائم: اسهال، استفراغ، تب، کمآبی، کمخونی
- درمان: نیاز به بستری، تزریق سرم و آنتی بیوتیک و تقویت کننده
۲. بیماریهای پوستی گربهها
- قارچ پوستی (درماتوفیت):
- علائم: شوره، ریزش مو به شکل دایرهای
- درمان: شامپو و پماد ضد قارچ، کوتاه کردن موها، گاهی تجویز قرص
- آکنه گربه:
- علائم: جوشهای سرسیاه حول دهان و چانه
- درمان: شستن محل با آب و صابون؛ استفاده از ظرف غذای سرامیکی
۳. بیماریهای مجاری ادراری
اغلب در گربههای کمتحرک و چاق یا گربههای میانسال:
- علائم: درد، خون در ادرار، اجتناب از ظرف خاک، تمایل به دفع در مکان نامناسب
- درمان: استفاده از غذای درمانی مخصوص، امکان نیاز به دامپزشک برای درمان دارویی یا جراحی
۴. بیماریهای انگلی
- انگلهای خارجی (کک و کنه): ایجاد خارش، ریزش مو، مشکلات پوستی
- انگلهای داخلی (کرم گرد، کرم نواری، کرم قلابدار، ژیاردیا و …): اسهال، لاغری، بیحالی، کماشتهایی
- درمان: تجویز داروهای ضد انگل توسط دامپزشک – توجه ویژه به ضدعفونی محیط
۵. مشکلات گوارشی گربه
- علائم شایع: اسهال، استفراغ، یبوست، ورم شکم، کاهش اشتها و بیحالی
- علل: تغذیه نامناسب، عفونتها، وجود هربال (گلوله مو)، حساسیت غذایی، اختلالات ژنتیکی
- درمان: غذای باکیفیت و پزشکی، افزایش مصرف آب و فیبر، درمان دارویی طبق توصیه دامپزشک
جمعبندی و توصیههای نهایی دامپزشک
سلامت گربه شما فقط با مراجعه به دامپزشک در هنگام بیماری تأمین نمیشود. برنامهریزی دقیق برای واکسیناسیون، عقیمسازی، کنترل وزن، رعایت مسائل بهداشتی محیط زندگی، تغذیه مناسب، کوتاه کردن منظم ناخن، مسواک زدن دندان، آب تازه، و شانه کردن موها از اصلیترین راهکارهای داشتن یک دوست کوچک سالم و شاداب است. در صورت بروز کوچکترین علامت یا تغییر رفتار در گربه، حتماً با دامپزشک مشورت کنید و از هرگونه خوددرمانی یا تأخیر در مراجعه اجتناب نمایید.
تجربه شما در بهداشت و سلامت گربه چیست؟ خوشحال میشویم دیدگاهها و تجربیاتتان را زیر همین مقاله بنویسید و اگر سوال جدیدی دارید همینجا بپرسید تا کارشناسان ما پاسخگو باشند.
سوالات متداول در مورد مراقبت و بهداشت گربه
حداقل هر ۶ ماه یک بار و در صورت مشاهده علائم غیر طبیعی، سریعتر مراجعه کنید.
کلسی ویروس، پریتونیت، پنلوکوپنی، قارچ پوستی، آکنه، مشکلات ادراری، بیماریهای انگلی و گوارشی از اصلیترینها هستند.
پنلوکوپنی، هرپسویروس، هاری و کلسیویروس واکسنهای ضروری با تزریق در ۲ ماهگی و ۳ ماهگی هستند.
افزایش طول عمر، جلوگیری از تولهکشی ناخواسته، کمتر شدن بیماریهای تناسلی و تومورهای سینه، آرامتر شدن رفتار گربه