سقط جنین در سگ موضوعی بسیار مهم برای صاحبان حیوانات خانگی است. اگر سگ شما آبستن است و نگران از دستدادن تولهها قبل از تولد هستید، باید بدانید سقط جنین در سگ به معنی از دست دادن جنین در یکی از مراحل بارداری، قبل از کامل شدن رشد است. علائم سقط، دلایل شایع و راههای پیشگیری از بروز آن، اولین سوالات مهم صاحبان نگران است که در این مقاله به طور علمی و کامل به آنها پاسخ خواهیم داد تا بتوانید بهترین مراقبت را از سگ باردار خود داشته باشید.
علائم سقط جنین در سگ
علائم سقط جنین در سگ به زمان وقوع آن وابسته است. اگر سقط در هفتههای ابتدایی بارداری رخ دهد، معمولاً سگ علامت واضحی نشان نمیدهد و جنین به آرامی توسط بدن جذب میشود که گاهی کاملاً بدون علامت خواهد بود. اما سقط جنین در اواخر بارداری بیشتر با علائم بالینی مشخص همراه است و نیاز به توجه فوری دارد. تشخیص به موقع میتواند از پیشرفت عوارض جلوگیری کند. برخی از بارزترین نشانههای سقط جنین در سگ عبارتند از:
- تب و بالا رفتن دمای بدن
- بیاشتهایی یا کاهش شدید وزن
- بیحالی یا افسردگی ناگهانی
- استفراغ و اسهال
- ترشحات واژن به صورت چرکآلود یا خونی
- خونریزی غیرعادی از دستگاه تناسلی
- بوی بد ناحیه تناسلی
- درد شکمی و اذیت بودن در لمس شکم
- دفع لختههای خونی یا بقایای جنین
در صورت مشاهده هر یک از این علائم، توصیه اکید میشود فوراً با یک دامپزشک مجرب مشورت کرده و سگ خود را برای معاینه و اقدام درمانی به کلینیک دامپزشکی ببرید.
مهمترین عوامل سقط جنین در سگها
دلایل سقط جنین در سگها ممکن است مربوط به خود سگ، عوامل محیطی یا عفونتها باشد. در این بخش مهمترین عوامل را بهصورت فهرستوار و توضیح علمی بررسی میکنیم:
۱. بیماریهای ویروسی
ویروسهایی مانند هرپس ویروس سگ، پاروو ویروس، دیستمپر و آدنوویروس از مهمترین عوامل ویروسی هستند که میتوانند منجر به سقط جنین شوند. این بیماریها با ایجاد تب، عفونت شدید و آسیب به جفت، مانع ادامه بارداری میشوند.
۲. بیماریهای باکتریایی
عفونت باکتریایی معمولاً از طریق دستگاه تناسلی یا جفت به جنین منتقل میشود. باکتریهایی از جمله بروسلوز کانین، استافیلوکوکوس، سودوموناس و پاستورلا در این دسته قرار دارند. بروسلوز یکی از عوامل مهم ناباروری و سقط مکرر است.
۳. بیماریهای انگلی
انگلهایی مانند نئوسپورا کانینوم و توکسوپلاسما گوندی با تخریب جفت، سقط جنین را تسریع میکنند. آلودگی انگلی بیشتر در محیطهای کثیف و سگهای در تماس با مدفوع آلوده دیده میشود.
۴. مشکلات غدد درونریز
اختلال در عملکرد غدد مانند کمکاری تیروئید، بیماری آدیسون یا کوشینگ میتواند با برهم زدن تعادل هورمونی، رشد سالم جنین را مختل و باعث سقط شود. این بیماریها باید قبل یا حین بارداری با آزمایش خون و معاینه دقیق کنترل شوند.
۵. مصرف داروهای خطرناک در بارداری
برخی داروها مثل دگزامتازون، استروژنهای خوراکی یا تزریقی، داروهای ضد سرطانی یا آنتیبیوتیکهای خاص، بدون تجویز دامپزشک میتوانند سبب سقط شوند. حتی مصرف خودسرانه دارو باید به شدت پرهیز شود.
۶. کمبود ویتامینها و سوءتغذیه
مکملهای ویتامینی و تغذیه کامل و سالم اساسیترین بخش مراقبت از سگ باردار است. کمبود کلسیم، ویتامین E، فولات یا اسید فولیک و سایر ریزمغذیها بر سلامت مادر و رشد جنین اثر منفی دارند و میتواند باعث سقط جنین شود.
۷. مشکلات هورمونی و کاهش پروژسترون
سطح پایین پروژسترون بزرگترین عامل سقط هورمونی است. در صورت تشخیص کاهش پروژسترون، درمان دارویی زیر نظر دامپزشک برای تداوم بارداری ضروری است.
۸. نارسایی یا نقص جنین
مشکلات ژنتیکی یا ناهنجاریهای کروموزمی در جنین میتواند باعث توقف رشد و پسیوخت شدن جنین شود. معمولاً در سونوگرافی یا آزمایشات خاص جنینی تشخیص داده میشود.
۹. جفتگیری با سگ آلوده یا ناسالم
جفتگیری با سگهای بیمار یا ناقل عوامل عفونی یکی از دلایل شایع سقط جنین یا تولد تولههای ناسالم است. پیش از جفتگیری و بارداری باید سگ نر و ماده چکاپ کامل شوند.
۱۰. عفونتهای رحمی یا مشکلات داخلی رحم
عفونتهای ارتفاعی رحم (متریت، اندومتریت، پیومتر) یا مشکلات ساختاری مثل تومور یا چسبندگی جفت، میتواند تهدید جدی برای توله و مادر باشد.
۱۱. مشکلات جفتی
جفت سالم لازمهی رشد و بقای جنین است. جفت ناقص، عفونت جفت، جدا شدن جفت از دیواره رحم یا باقیماندن جفت پس از دفع، همگی میتواند منجر به سقط یا مردهزایی شود.
۱۲. استرس و ضربات فیزیکی
استرسهای شدید جسمی یا روحی، ضربه به شکم، یا انجام ورزشها یا فعالیتهای بیرویه میتواند به راحتی باعث سقط تولهها شود. محیط امن، آرام و بدون استرس اهمیت فراوانی دارد.
تشخیص سقط جنین در سگ
تشخیص سریع و دقیق سقط جنین توسط دامپزشک انجام میشود. روشهای اصلی تشخیصی عبارتند از:
- سونوگرافی شکمی: بهترین روش جهت ارزیابی وضعیت رشد جنین و وجود نشانههای مرگ یا توقف رشد جنین در رحم است.
- آزمایش خون: اندازهگیری سطح پروژسترون و سایر هورمونها به همراه بررسی علائم عفونت یا بیماری، کمک بزرگی در تشخیص سقط جنین میکند.
- معاینه واژن و ترشحات: با مشاهده ترشحات غیرعادی احتمال سقط یا عفونت را میتوان بررسی کرد.
- عکسبرداری رادیولوژی: معمولاً در اواخر بارداری، مرگ جنین یا بستهبودن جفت با اشعه ایکس قابل شناسایی است.
روشهای پیشگیری از سقط جنین سگ
برخی روشها و مراقبتهای کلیدی میتواند احتمال سقط جنین را کاهش داده و سلامت مادر و تولهها را تضمین کند:
۱. تغذیه سالم و اصولی
استفاده از غذای خشک مخصوص سگ باردار، پروتئین کافی، و مکملهای ویتامین و مواد معدنی طبق تجویز دامپزشک برای رشد سالم جنین ضروری است. سوءتغذیه و رژیم نامناسب، احتمال سقط را افزایش میدهد.
۲. انجام چکاپ دامپزشکی قبل از بارداری و در طول بارداری
آزمایش خون، غربالگری بیماریهای عفونی و سنجش هورمونها پیش از جفتگیری و در مراحل مختلف بارداری بسیار حیاتی است.
۳. واکسیناسیون کامل و بهموقع
واکسیناسیون مطابق با برنامه دامپزشکی، احتمال بروز بیماریهای ویروسی منجر به سقط را کاهش میدهد. واکسنهای اصلی باید قبل از بارداری دریافت شوند.
۴. عقیمسازی در صورت عدم تمایل به بارداری
در صورتی که قصد ندارید سگ شما باردار شود، عقیم کردن توسط جراحی با مشورت دامپزشک بهترین راهحل است و از بروز بارداری ناخواسته و سقط جلوگیری میکند.
۵. جفتگیری فقط با سگهای کاملا سالم
اطمینان از سلامت ژنتیکی و جسمی سگ نر و ماده، کاهش ریسک انتقال بیماری و تولد تولههای سالم را تضمین میکند.
۶. کنترل استرس و دوری از محیطهای خطرناک
سگ باردار باید در محیطی آرام، کماسترس و به دور از سگها و حیوانات دیگر نگهداری شود تا احتمال آسیب و سقط کم شود.
دگزامتازون و خطر سقط جنین در سگ
دگزامتازون یک داروی کورتیکواستروئیدی قوی است که در دامپزشکی برای کاهش التهاب و آلرژی استفاده میشود. مصرف خودسرانه این دارو برای سگ باردار میتواند خطر سقط جنین را به شدت افزایش دهد. دگزامتازون با سرکوب سیستم ایمنی و کاهش سطح پروژسترون که برای حفظ بارداری ضروری است، ممکن است سلامت جنین را تهدید کند.
- اگر سگ شما باردار است، قبل از تجویز هر نوع دارو مخصوصا دگزامتازون، حتما با دامپزشک مشورت کنید.
- دگزامتازون به هیچ عنوان در سه ماهه اول بارداری توصیه نمیشود مگر در شرایط اضطراری و با نظر دامپزشک.
- عوارض دگزامتازون شامل افزایش اشتها، تشنگی و ادرار، ضعف عضلانی، ریزش مو و پوکی استخوان است.
توجه داشته باشید مصرف هرگونه دارو باید طبق تجویز دامپزشک و زیر نظر او انجام شود تا احتمال آسیب به توله و مادر به حداقل برسد.
جمعبندی نهایی
سقط جنین در سگها یکی از مشکلات جدی است که میتواند بر سلامت مادر و تولهها تاثیر منفی بگذارد. دانستن دلایل اصلی، توجه به علائم اولیه، مراجعه سریع به دامپزشک و رعایت برنامههای بهداشتی و تغذیهای، ریسک سقط را به میزان زیادی کاهش میدهد. اگر نشانههایی از سقط در سگ خود مشاهده کردید، بدون تاخیر به کلینیک دامپزشکی مراجعه کنید تا بهترین اقدامات برای حفظ سلامت حیوان عزیزتان صورت بگیرد. با رعایت نکات علمی و تقویت آگاهی، میتوانید شانس تولد تولههایی سالم و قوی را به طور قابل توجهی افزایش دهید!
سوالات متداول در مورد دلایل سقط جنین
بله، مشکلات هورمونی به ویژه کمکاری تیروئید یکی از عوامل مهم سقط جنین است که باید قبل و حین بارداری کنترل شود.
بله، با مشورت دامپزشک و انجام جراحی عقیمسازی، سگ دیگر قادر به بارداری نخواهد بود و از بارداری ناخواسته پیشگیری میشود.
دوره آبستنی در سگها معمولاً بین ۶۲ تا ۶۵ روز (حدود دو ماه) با اندکی تفاوت متناسب با نژاد و شرایط جسمی سگ، به طول میانجامد.