اگر سگ شما پس از مصرف شیر یا سایر محصولات لبنی دچار ناراحتی گوارشی میشود، احتمال دارد به لاکتوز حساسیت داشته باشد یا به اصطلاح علمیتر «عدم تحمل لاکتوز» داشته باشد. عدم تحمل لاکتوز در سگها یک مشکل رایج است که میتواند منجر به علائم آزاردهندهای مانند اسهال، استفراغ، نفخ و دلدرد شود. در این مقاله به تمامی سوالات شما درباره دلایل، نشانههای حساسیت به لاکتوز در سگها و راهحلهای علمی و تغذیهای پاسخ میدهیم تا به بهترین نحو از سگ دوستداشتنی خود مراقبت کنید و راهکارهای جایگزین برای تغذیه سالم او را یاد بگیرید.
مهمترین علائم حساسیت به لاکتوز در سگها
حساسیت یا عدم تحمل لاکتوز در سگها زمانی رخ میدهد که دستگاه گوارش آنها قادر به تجزیه و هضم قند لاکتوز موجود در شیر و محصولات لبنی نباشد. این موضوع بهخصوص پس از مصرف لبنیات، باعث بروز نشانههایی میشود که باید دقیقاً تحت نظر صاحب سگ و دامپزشک قرار گیرد. برخی از بارزترین نشانههای حساسیت یا عدم تحمل لاکتوز در سگها عبارتاند از:
- اسهال: شایعترین علامت است که معمولاً بلافاصله یا چند ساعت پس از مصرف لبنیات ایجاد میشود.
- استفراغ: برخی سگها لبنیات را تحمل نمیکنند و بلافاصله پس از خوردن، استفراغ میکنند.
- نفخ: ایجاد گاز و احساس بادکردگی در شکم و روده.
- درد شکم: سگ ممکن است شکمش را لیس بزند، روی زمین بغلتد یا حساسیت به لمس شکم نشان دهد.
- بیحالی و ضعف: تمایل به بازی یا جنبوجوش کاهش مییابد و سگ ممکن است کسل شود.
- شل شدن مدفوع: مدفوع نرم و غیرطبیعی نیز از علائم حساسیت غذایی است.
- بیاشتهایی: کاهش تمایل به غذا حتی نسبت به خوراکیهای مورد علاقه.
- کم آبی بدن: به خاطر اسهال و استفراغ، سگ سریعاً آب بدنش را از دست میدهد.
- کاهش وزن: اگر شرایط ادامه پیدا کند، کاهش وزن تدریجی رخ میدهد.
به محض مشاهده این علائم باید مصرف لبنیات را قطع کنید و با دامپزشک مشورت نمایید.
دلایل عدم تحمل لاکتوز در سگها
دلایل بروز حساسیت به لاکتوز در سگها عمدتاً به کاهش سطح آنزیم لاکتاز مربوط میشود. این آنزیم که در روده کوچک ترشح میگردد، قند دوشاخهای لاکتوز را به قندهای سادهتر تبدیل میکند تا بدن آنها را جذب کند. با بالا رفتن سن سگها، میزان تولید این آنزیم کاهش یافته و هضم لاکتوز دچار اختلال میشود. این مورد عموماً در سگهای بالغ و مسن بیشتر دیده میشود و تولههایی که با شیر مادر تغذیه میکنند، کمتر به این مشکل دچار میشوند.
مواد غذایی مختلفی وجود دارند که به خاطر محتوای لاکتوز میتوانند برای سگها مشکلساز باشند، از جمله:
- شیر گاو: بیشترین میزان لاکتوز را دارد و مصرف آن باعث مشکلات گوارشی در بسیاری از سگها میشود.
- پنیر و آب پنیر: برخی انواع پنیر نسبت به شیر لاکتوز کمتری دارند، اما همچنان برای بسیاری از سگها قابل هضم نیستند.
- غذاهای فرآوریشده انسانی: بسیاری از محصولات آماده مانند سوسیس، کالباس و حتی چیپس حاوی مقادیر پنهان لاکتوز هستند.
- محصولات پخته: کیک، بیسکویت، کلوچه، نان صنعتی، غلات صبحانه و انواع سسها که برای مصرف انسان تولید شدهاند، غالباً دارای لاکتوز هستند و برای سگها مناسب نیستند.
اطلاع از این منابع نهان و آشکار لاکتوز، برای تنظیم غذای سالم به سگ حیاتی است.
روشهای تشخیص عدم تحمل لاکتوز در سگها
تشخیص حساسیت به لاکتوز در خانه با احتیاط و گامبهگام قابل انجام است:
- در ابتدا مقدار بسیار کمی شیر یا لبنیات به سگ بدهید.
- در طول روز رفتار و علائم سگ را زیر نظر بگیرید.
- در صورت مشاهده هر کدام از نشانههای مذکور (اسهال، استفراغ، نفخ، تغییرات مدفوع)، فوراً مصرف هر نوع لبنیات را برای او قطع کنید.
- در صورت عدم بروز علائم در طول ۲۴ ساعت، احتمالاً سگ نسبت به لاکتوز حساسیت ندارد؛ اما توصیه میشود به طور دائمی مواد لبنی را در رژیم او محدود نمایید.
توجه داشته باشید که برای اطمینان بیشتر و در صورت تداوم علائم، حتماً با دامپزشک مشورت نمایید. گاهاً تستهای تخصصیتر در کلینیک توصیه میشوند.
روشهای درمان حساسیت به لاکتوز در سگها
درمان عدم تحمل لاکتوز در سگها بر مبنای حذف یا کاهش موادی است که حاوی لاکتوز هستند و بهبود سلامت دستگاه گوارش سگ. مهمترین اقدامات درمانی و مراقبتی عبارتاند از:
حذف کامل مواد غذایی حاوی لاکتوز
مهمترین و اصلیترین اقدام درمانی، حذف مواد لبنی و همه غذاهای مشکوک به داشتن لاکتوز از رژیم سگ است. همیشه قبل از خرید محصولات غذایی صنعتی، ترکیبات آن را کنترل کنید.
استفاده از شیر خشک ویژه توله سگ بدون لاکتوز
اگر توله سگ به هر دلیل از شیر مادر محروم شده، به هیچ وجه از شیر گاو یا لبنیات انسانی استفاده نکنید. شیر خشکهایی ویژه توله سگ در بازار موجود است که بدون لاکتوز تهیه میشوند و مخصوص تغذیه این حیوانات هستند.
افزودن پروبیوتیک به رژیم غذایی سگ
پروبیوتیکها، باکتریهای مفید روده را تقویت کرده و به سلامت و هضم بهتر غذا کمک میکنند. مصرف مکملهای پروبیوتیکی (با مشورت دامپزشک) به خصوص پس از دوره اسهال و مشکلات گوارشی توصیه میگردد.
استفاده از مکملهای آنزیمی و تقویتی
در صورت نیاز و طبق تجویز دامپزشک، میتوان از آنزیم لاکتاز بهصورت مکمل یا پودر ویژه حیوانات بهره گرفت تا هضم میزان ناچیز لاکتوز آسانتر شود. گاهی مکملهای چندمنظوره تقویتی برای بهبود وضعیت عمومی سگ استفاده میشود.
درمان کم آبی ناشی از اسهال و استفراغ
در صورت بروز کمآبی که از عوارض عدم تحمل لاکتوز است، باید سریعاً با محلولهای الکترولیت ویژه سگ یا آب غنیشده وضعیت را کنترل کرد و در موارد حاد به کلینیک دامپزشکی مراجعه نمود.
روشهای جایگزین تغذیه توله سگهای حساس به لاکتوز
نگهداری از تولهسگهای یتیم یا جداسازی شده از مادر که به لاکتوز هم حساسیت دارند، به دقت تغذیهای زیادی نیاز دارد. برخی جایگزینهای مناسب برای شیر گاو و لبنیات عبارتاند از:
- شیر بز: شیر بز لاکتوز کمتری دارد و با توصیه و تعیین مقدار توسط دامپزشک، میتواند گزینهای نسبتاً ایمن و مغذی باشد.
- شیر بادام: شیر بادام کاملاً بدون لاکتوز است و مواد مغذی مفیدی برای رشد توله سگها بهشمار میرود؛ البته حتماً نمونه بدون مواد افزودنی، شیرینکننده و طعمدهنده انسانی انتخاب شود.
- شیر سویا: شیر سویا فاقد لاکتوز است و محتوای پروتئین بالایی دارد که به رشد بهتر تولهها کمک میکند.
تحت هر شرایط، پیش از جایگزینی یا شروع نوع جدید تغذیه بهتر است با دامپزشک مشورت کنید؛ زیرا برخی سگها ممکن است به این مواد گیاهی نیز آلرژی داشته باشند.
پیشگیری از عدم تحمل لاکتوز در سگ ها
- هرگز محصولات لبنی انسانی را به سگ ندهید مگر با تایید دامپزشک.
- در هنگام خرید غذاهای خشک یا کنسروی سگ، ترکیب آنها را کنترل و از نبود لاکتوز اطمینان حاصل کنید.
- حتی اگر سگ نسبت به لاکتوز فعلاً مقاوم است، از پرخوری مواد لبنی جلوگیری کنید تا احتمال حساسیت را در سنین بالاتر کاهش دهید.
- به علائم گوارشی و تغییرات رفتاری پس از مصرف مواد جدید یا فرآورده لبنی حساس باشید.
جمعبندی نهایی
عدم تحمل لاکتوز در سگها یکی از مشکلات شایع و نگرانکننده میان صاحبان حیوانات خانگی است. شناخت دقیق نشانهها، حذف مواد لبنی و مشاوره اصولی با دامپزشک، کلید مدیریت و پیشگیری از این مشکل میباشد. با بهرهگیری از غذاهای جایگزین ایمن و نظارت بر سلامتی سگ، میتوانید از مشکلات گوارشی، کاهش انرژی و عوارض جانبی دیگر جلوگیری کنید و سگتان را سالم، شاد و باکیفیتتر نگهدارید.
اگر تجربهای از نگهداری سگ لاکتوز حساس دارید یا سوالی ذهن شما را مشغول کرده، حتماً با ما در میان بگذارید تا پاسخ علمی و تخصصی دریافت کنید.
سوالات متداول در مورد حساسیت به لاکتوز در سگها
شیر گاو، انواع پنیر و فراوردههای آبپنیر، غذاهای فرآوریشده انسانی مثل سوسیس و کالباس و غذاهای پخته صنعتی (نان، کیک، بیسکویت، غلات صبحانه، انواع سسها و …) از مهمترین منابع لاکتوز هستند و باید از جیره سگ حذف شوند.
درمان مبتنی بر حذف مواد حاوی لاکتوز، مصرف شیر خشک و مکملهای فاقد لاکتوز مخصوص حیوانات، افزودن پروبیوتیک، کنترل کمآبی و نظارت دامپزشکی است.
بله؛ شیر بادام، شیر سویا و شیر بز با لاکتوز پایین، گزینههایی جایگزین برای توله سگهایی هستند که حساسیت به لاکتوز دارند. همواره قبل از استفاده مقدار و نوع شیر با دامپزشک چک شود تا مشکلی برای رشد و سلامت توله سگ ایجاد نشود.