اگر شما صاحب یک گربه ماده هستید و قصد دارید بهترین شرایط مراقبتی را برای حیوان خانگی خود فراهم کنید، بدون شک اولین سوالی که ذهن شما را درگیر میکند، درباره علائم پریود در گربهها و نحوه مراقبت از گربه در دوران فحل است. پریود یا چرخه قاعدگی بخشی طبیعی از زندگی گربههای ماده است و شناخت کامل نشانهها و رفتارهای آن، به شما کمک میکند حیوان خود را از لحاظ آرامش، سلامت و رفاه، بهترین پشتیبانی کنید. این مقاله جامع، به تمامی سوالات رایج درباره پریود شدن گربهها، نشانهها، مدت زمان، تفاوتهای پریود گربه با انسان، و توصیههای کلیدی مراقبتی پاسخ میدهد تا بتوانید با خیالی آسوده از گربه خود در این دوره حساس نگهداری نمایید.
پریود شدن گربه: شروع بلوغ و تغییرات هورمونی
پریود یا چرخه قاعدگی، فرآیندی طبیعی است که پس از رسیدن گربه ماده به سن بلوغ شروع میشود. در این دوران، بدن گربه هورمونهای جنسی ترشح میکند و او توانایی تولید مثل، لقاح و بارداری را پیدا میکند. اصطلاح علمی این دوران «فحل» نامیده میشود و در این دوره، میل جنسی و رفتارهای خاصی در گربه بروز پیدا میکند. تفاوت اصلی میان پریود گربهها و انسانها در بروز نشانههای رفتاری به جای خونریزی یا علائم جسمی آشکار است.
بلوغ گربه و شروع چرخه قاعدگی
گربههای ماده معمولاً از 5 تا 6 ماهگی، و در برخی نژادها کمی زودتر یا دیرتر، وارد سن بلوغ میشوند. با شروع بلوغ، چرخه قاعدگی (فحل) آغاز میگردد. این چرخه تا زمان عقیم سازی یا بالا رفتن سن ادامه دارد. چرخه قاعدگی گربهها هر 20 تا 21 روز تکرار میشود و هر بار حدود 7 روز طول میکشد.
علائم پریود در گربهها (نشانههای فحل)
یکی از بزرگترین تفاوتهای گربههای ماده با انسانها در دوران قاعدگی، نوع علائمی است که بروز میدهند. گربهها در زمان پریود بیشتر تغییرات رفتاری دارند تا نشانههای جسمی. آشنایی با این تغییرات رفتاری و علائم رفتاری فحل، به شما کمک میکند شرایط ایدهآلتری برای آرامش و امنیت گربه خود فراهم کنید.
تغییرات رفتاری گربه در دوران پریود
- افزایش تمایل به نوازش و تماس فیزیکی با انسانها
- بیقراری، ناآرامی و گاهی بیحوصلگی و کماشتهایی
- غرش، میو میوهای بلند، زوزه کشیدن یا جیغ زدنهای مکرر با صدایی متفاوت از حالت عادی
- غلت زدن مداوم روی زمین، مخصوصاً در مقابل اعضای خانواده یا گربههای نر
- نشستن و راه رفتن به شکل خاص؛ قرار دادن اندام جنسی پایین، بالا بردن قسمت انتهایی بدن و دم به کنارهها (حالت جفتگیری)
- لیسیدن مکرر اندام تناسلی و تمیزی بیش از حد این ناحیه
- رفتارهایی مانند مالیدن بدن و سر به اشیاء مختلف برای نشانهگذاری قلمرو
- خارج شدن مایعی کم یا بیرنگ از اندام تناسلی در موارد نادر
- تمایل شدید برای خارج شدن از منزل و جستجو برای یافتن گربه نر
- علامتگذاری با ادرار: اسپری کردن ادرار روی دیوار یا وسایل خانه
- در موارد مشاهده گربه نر: مالیدن بدن، غر زدن و نمایش رفتار جفتگیری
تغییرات جسمی گربه در دوران قاعدگی
برخلاف تصور عامه، پریود شدن گربه معمولاً با نشانه جسمی بارزی همراه نیست. گربهها خونریزی قاعدگی ندارند و نشانههای بیماری، درد و علائم فیزیکی شدید در آنها شایع نیست. با این حال، برخی گربههای بسیار جوانی که حین بلوغ وارد فحل میشوند، ممکن است مقدار کمی بیقراری یا ناراحتی جسمی داشته باشند، اما اغلب گربهها هیچ درد یا ناراحتی را تجربه نمیکنند.
آیا گربهها در دوران پریود خونریزی دارند؟
یکی از سوالات بسیار رایج، پرسش درباره خونریزی قاعدگی در گربهها است. برخلاف چرخه عادت ماهانه در انسانها، گربههای ماده در زمان فحل دچار خونریزی نمیشوند. دستگاه تناسلی آنها برای جذب تمامی تغییرات هورمونی طراحی شده و آنچه به عنوان “پریود” در گربهها شناخته میشود، تنها محدود به رفتارها و نشانههای رفتاری است؛ نه خونریزی ظاهری. اگر در دوران پریود شاهد خون یا ترشحات خونی شدید در گربه شدید، باید به دامپزشک مراجعه کنید، چرا که این میتواند نشانه عفونت، بیماری رحمی یا مشکلات دیگری باشد.
مدت زمان پریود گربه: چه زمانی انتظار فحل بعدی را داشته باشیم؟
چرخه قاعدگی یا فحل در گربهها، از ابتدای بلوغ شروع شده و در بازههای منظم تکرار میشود. این مدت زمان و نشانهها در اکثر نژادهای گربه مشابه است.
- سن شروع پریود: معمولاً ۵ الی ۶ ماهگی
- طول هر دوره فحل: حدود ۶ تا ۷ روز (گاهی تا ۱۰ روز)
- فاصله بین هر چرخه: حدود ۲۰ تا ۲۱ روز
- پایان پریود: با جفتگیری و لقاح یا ورود به فاز بدون فحل (در صورت افزایش سن یا عقیمسازی)
همانطور که ذکر شد، شدت علائم در روزهای ابتدایی پریود بیشتر است و بدین سبب گربه به توجه و مراقبت بیشتری احتیاج دارد. این روند تا زمانی که گربه عقیم نشود یا وارد سنین پیری نشود، ادامه پیدا میکند.
مراقبت از گربه ماده در دوران پریود
نگهداری اصولی از گربه ماده در دوران فحل نیازمند درک صحیح رفتارها و نیازهای حیوان است. رفتار صحیح شما در این روزها، تاثیر بزرگی در سلامت، آرامش و حتی جلوگیری از مشکلات آینده خواهد داشت.
محیط آرام و امن برای گربه
- بستر گربه را در مکانی ساکت و دور از مزاحمت فراهم کنید.
- از سر و صدا و حضور زیاد افراد غریبه در این مدت پرهیز نمایید.
- تماس بدنی ملایم و نوازشهای بیشتر معمولاً مورد پسند گربه است، مگر آنکه نشانههایی از بیحوصلهگی دیدید.
پرهیز از استرس و تحریکات شدید
- در این دوران گربه شما مستعد تحریکپذیری بیشتر است.
- از روبرو شدن گربه با گربههای نر، چه خانگی و چه ولگرد، جلوگیری کنید، مگر آنکه قصد جفتگیری داشته باشید.
- اگر نمیخواهید گربهتان جفتگیری کند، تمامی مسیرهای فرار و خروج از منزل را کنترل کنید.
تغذیه مناسب و بازی
- به کاهش اشتها توجه کنید؛ غذاهایی با طعم دلپذیر یا پلتهای مخصوص گربهها میتواند تشویق کننده باشد.
- بازیهای تعاملی (مثل توپ، وزنه سبک، اسکرچر و … ) کمک میکند تا انرژی گربه تخلیه شده و سطح استرس کاهش یابد.
- محیط را با اسباببازیهای جالب و غذاهای مقوی (مانند غذای درمانی گربه) جذابتر کنید.
استفاده از گیاهان آرامشبخش
- در صورت تایید دامپزشک، مقدار محدودی نعناع گربهای (Catnip) به گربه بدهید.
- دقت کنید که گیاهان سمی برای گربه در محیط خانه نباشد.
نکات حیاتی و هشدارهای دامپزشکی
- هرگز به صورت خودسرانه داروهای هورمونی یا مکمل به گربه ندهید؛ مصرف بیرویه ممکن است سیستم تولید مثل و سلامت گربه را به خطر بیندازد.
- در صورتی که ترشحات غیرطبیعی، خونریزی، ترشح بدبو یا نشانههای بیماری دیدید، سریعاً به دامپزشک مراجعه کنید.
- پریود در همه گربهها چرخهای طبیعی است و نباید مانع روند طبیعی بدن آن شوید؛ مگر در موارد خاص پزشکی به تشخیص دامپزشک.
عقیمسازی گربه: بهترین راهکار مدیریت پریود و تولید مثل ناخواسته
اگر نمیخواهید گربهتان بچه دار شود و یا رفتارهای پر سر و صدای دوران فحل برایتان آزاردهنده است، عمل عقیمسازی یا اسپای (ovariohysterectomy) یک توصیه علمی و دامپزشکی مهم است. با عقیمسازی:
- چرخه قاعدگی و علائم پریود به طور کامل قطع میشود.
- احتمال بروز عفونت رحمی، سرطان سینه، تخمدان و رحم به شدت کاهش مییابد.
- سطح آرامش گربه و کیفیت زندگی او افزایش مییابد.
- مدیریت جمعیت گربهها و جلوگیری از رها شدن گربههای بدون سرپرست آسانتر است.
اکثر دامپزشکان توصیه میکنند این عمل پیش از اولین چرخه فحل (بین ۵ تا ۶ ماهگی) انجام شود. این کار تاثیر بیشتری بر کاهش بیماریهای وابسته به هورمون دارد و از بروز مشکلات رفتاری و عاطفی جلوگیری میکند.
مدیریت رفتار گربه در صورت عدم عقیمسازی
در صورتی که تمایل ندارید گربه خود را عقیم کنید، وضعیتی حساس در مدیریت رفتار و رفاه گربه ایجاد میشود. توصیههای زیر میتواند به شما کمک کند:
- در ایام فحل، از قرار گرفتن گربه در معرض گربههای نر خودداری کنید تا بارداری ناخواسته رخ ندهد.
- درصورت امکان، با بازی، نوازش و ایجاد محیط امن، میزان استرس و بیقراری گربه را کم کنید.
- در برخی موارد، محیط بدون تحریکات نوین میتواند کاهش رفتارهای جستجوی جفت را به همراه داشته باشد.
- برخی دامپزشکان، در موارد خاص داروهای کوتاهمدت را توصیه میکنند؛ اما استفاده خودسرانه از این داروها ممکن است عوارض جانبی جدی داشته باشد.
جمع بندی
پریود شدن گربه ماده نشانهای از بلوغ و سلامت دستگاه تولید مثل است و باید بهعنوان روندی طبیعی درنظر گرفته شود. صاحبان گربهها باید با شناخت کامل رفتارها و نشانههای فحل، مراقبتهای لازم را انجام دهند. اگر نمیخواهید گربه شما باردار شود یا علائم پریود را تجربه کند، حتماً عقیمسازی را به عنوان بهترین گزینه پیشگیری از بارداری و بیماری در نظر بگیرید. در تمامی موارد، حفظ آرامش، تغذیه مناسب، محیط امن و چکاپ دورهای نزد دامپزشک، ضامن سلامت و شادابی گربه شما خواهد بود.
سوالات متداول در مورد پریود گربهها
بسته به نژاد، وزن و ژنتیک، اغلب گربهها بین پنج تا شش ماهگی وارد فحل میشوند. برخی نژادهای بزرگتر یا برخی گربههای مو کوتاه زودتر بالغ میشوند.
بله، اما شدت و مدت زمان رفتارها میتواند در هر گربه متفاوت باشد. بعضی گربهها بسیار پر سر و صدا و برونگرا هستند و برخی دیگر علائم خفیفتری دارند.
خونریزی طبیعی نیست. در این موارد احتمال عفونت، زخم یا مشکلات داخلی وجود دارد و باید فوراً به دامپزشک مراجعه کنید.
ضمن اینکه نوازش و بازیهای مختلف میتواند کمک کند، بهترین راهکار شناسایی علائق، اسباببازی دلخواه، محیط امن و توجه بیشتر به اوست. همچنین گیاه نعناع گربه (Catnip) میتواند به آرامش رفتار او کمک کند.