افسردگی در گربهها یکی از مشکلات رایجی است که میتواند به شدت بر سلامت جسمی و روحی این حیوانات دوستداشتنی تاثیر بگذارد. اگر متوجه تغییراتی در رفتار گربه خود مانند کاهش اشتها، گوشهگیری یا بیعلاقگی به بازی شدهاید، احتمالا با پرسشی جدی مواجه هستید: نشانههای افسردگی گربه چیست و چگونه باید آن را درمان کنید؟ در این مقاله به طور کامل به بررسی علائم، دلایل و روشهای درمان افسردگی در گربهها میپردازیم و راهکارهای موثر خانگی و تخصصی را معرفی میکنیم تا سلامت روحی گربه شما بهبود یابد و از بروز مشکلات جسمی جدی نیز پیشگیری شود.
نشانههای افسردگی در گربهها
گربهها به دلیل شخصیت مستقل و بعضاً منزویشان گاهی علائم روحی خود را پنهان میکنند. با این حال، افسردگی در گربهها نشانههای رفتاری مشخصی دارد که با توجه و دقت در رفتارهای معمول حیوان خانگیتان میتوانید آن را شناسایی کنید. مهمترین علائم افسردگی در گربهها عبارتند از:
- بیتوجهی به نظافت بدن: گربهها به طور معمول روزانه ساعات زیادی صرف لیس زدن و تمیز کردن خود میکنند. کم شدن یا قطع ناگهانی این رفتار، نشانهای هشدار دهنده است.
- پرخاشگری یا تغییر رفتار: گربه افسرده ممکن است پرخاشگر شود، به راحتی چنگ بزند، گاز بگیرد یا به نوازش واکنش منفی نشان دهد.
- گوشهگیری: دوری از جمع، پنهان شدن طولانی در قسمتهای مختلف خانه و نداشتن علاقه به بازی، نشانهای مهم از افسردگی است.
- بیاشتهایی یا تغییر سلیقه غذایی: کاهش میل به غذا خوردن یا نخوردن غذاهای مورد علاقه، کار را به لاغر شدن و ضعف عمومی میکشاند.
- میومیو کردن و صداهای حزنانگیز: افزایش میومیو کردن یا تولید صدای گریه مانند در مواقع غیرعادی، نشانه ناراحتی روحی یا جسمی است.
- بینظمی در دفع ادرار و مدفوع: دفع در مکانهای غیرمرسوم (بیرون ظرف خاک یا دامنه خانه) به صورت ناگهانی و بدون دلیل پزشکی.
- تکان سریع و ضربهای دم: حرکت دم به شکل سریع و تند نشاندهنده استرس یا بیقراری است.
- تغییر ناگهانی در عاطفه و علاقه: تمایل شدید و ناگهانی به آغوش یا برعکس؛ بیعلاقگی کامل به صاحب خود.
- تخریب وسایل خانه: خراش دادن یا پنجه کشیدن افراطی بر روی وسایل خانه، پرده و فرش.
- خواب غیرعادی: افزایش چشمگیر مدت زمان خواب یا استراحت در مکانهای غیرهمیشگی.
دلایل افسردگی در گربهها
شناخت علت افسردگی گربهها، اولین قدم برای درمان درست و جلوگیری از عود مجدد بیماری است. رایجترین دلایل افسردگی گربهها عبارتند از:
- تغییرات محیطی: جابهجایی محل زندگی، تغییر دکوراسیون خانه یا وارد شدن به محیط جدید، سبب ناراحتی گربهها میشود.
- جدایی از صاحب یا حیوان دیگر: دوری از افراد محبوب یا همبازیهای دیگر (مانند گربه یا سگ دیگر) میتواند بسیار تاثیرگذار باشد.
- افسردگی پس از زایمان: تغییرات هورمونی پس از زایمان، زمینهساز بروز افسردگی است.
- وجود بیماریهای جسمی: بیماریهایی مانند دیابت، مشکلات تیروئید، بیماریهای دهان و دندان یا جراحیهای اخیر، باعث درد و افسردگی میشوند.
- ورود عضو جدید (انسان یا حیوان): ورود یک نوزاد یا حیوان جدید به خانه، موجب حسادت یا اضطراب در گربه خواهد شد.
- عقیمسازی: برخی گربهها پس از عقیمسازی دچار افسردگی و کاهش سطح انرژی میشوند.
- کمبود توجه و بیحوصلگی: عدم صرف زمان کافی برای بازی یا ابراز احساسات، باعث تنهایی و افسردگی میشود.
افسردگی پس از عقیمسازی گربهها
در برخی موارد، گربهها پس از عقیمسازی حساستر شده و دچار افسردگی، بیحالی و گوشهگیری میشوند. دلایل اصلی این وضعیت به تغییرات هورمونی، تغییر در سطح تعاملات اجتماعی و بعضاً توصیههای ناقص نگهداری برمیگردد. در این شرایط:
- به گربه زمان دهید تا به شرایط جدید سازگار شود.
- محرکهای محیطی متنوع (اسباببازی، پنجره با منظره جدید و…) فراهم کنید.
- حتماً به تغذیه کامل و ویتامینها توجه داشته باشید.
- در صورت تداوم علائم، با دامپزشک مشورت کنید تا دارو یا رفتاردرمانی مناسب تجویز گردد.
روشهای درمان خانگی افسردگی گربهها
درمان افسردگی گربهها همیشه نیازمند استفاده از دارو نیست بلکه ابتدا باید با اعتمادسازی و ایجاد نشاط در محیط خانه، سلامت روانی آنها را بازیابی کرد:
۱. اهمیت دادن و اختصاص وقت روزانه
برای بازی کردن روزانه و نشان دادن محبت (نوازش، صحبت با لحن آرام، در آغوش گرفتن)، زمان مشخصی در نظر بگیرید. گربهها علاقه زیادی به برقراری ارتباط دارند و این کار تاثیر زیادی در کاهش استرس و اضطراب آنها دارد.
۲. استفاده از اسباببازی و تشویقی
تنوع در اسباببازی (توپ، قلاب، اسباببازیهای تعاملی و…) و غذاهای تشویقی مخصوص، حس کنجکاوی و شادی گربه را تحریک میکند. خرید اسباببازی جدید هر چند وقت یکبار، محیط را برای گربه شاد و پویاتر میسازد.
۳. غنیسازی محیط زندگی گربه
افزودن طبقات یا درخت گربه (Cat Tree)، خانههایی برای پنهان شدن، پنجرهای برای تماشای محیط بیرون و گذاشتن سطحهایی برای بالا رفتن، بدون نیاز به فضا یا هزینه زیاد میتواند حس قدرت قلمرو و هیجان را برای گربه ایجاد کند.
۴. خارج کردن گربه از یکنواختی و بردن به بیرون
در صورت عدم وجود خطر، گاهی گربه را با قلاده و با احتیاط به فضای باز (حیاط یا پارک) ببرید تا حس آزادی، بوهای جدید و محیط متفاوت را تجربه کند.
۵. پیدا کردن همبازی
در صورت امکان، گربهای همسن و انرژی مناسب برای معاشرت و بازی به او معرفی کنید تا تنهاییاش کاهش یابد.
۶. ایجاد روتین ثابت و آرام
گربهها به شدت نسبت به تغییرات حساس بوده و آرامش را در روتینهای روزانه پیدا میکنند. غذا دادن منظم، محل ثابت خواب و بازی در ساعات ثابت روزانه، اضطراب آنها را کاهش میدهد.
۷. استفاده از علف گربه (Catnip)
علف گربه به دلیل خاصیت آرامبخشی و نشاطآوری، در کاهش استرس، نشاطبخشی و حتی بهبود رفتار گربههای افسرده نقش دارد؛ البته حتما با مشورت دامپزشک استفاده شود.
درمان دارویی افسردگی گربهها
اگر شدت یا طول مدت افسردگی گربه زیاد باشد، مراجعه به دامپزشک ضروری است. دامپزشک ممکن است پس از معاینات و بررسیهای لازم، داروهای آرامبخش یا ضدافسردگی مخصوص گربهها را تجویز کند.
- مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs):
داروهایی مانند فلوکستین (Prozac)، سرترالین (Zoloft) و پاروکستین (Paxil) که باعث تعادل سروتونین و بهبود خلق گربه میگردد. - مهارکنندههای بازجذب سروتونین و نوراپینفرین (SNRIs):
مانند ونلافاکسین (Effexor) و دولوکستین (Cymbalta). - داروهای تریسیکلیک:
از جمله آمیتریپتیلین (Elavil) و کلومیپرامین (Anafranil) در برخی موارد خاص تجویز میشود. - مکملهای تقویتی مانند زیلکین:
برای کاهش استرس، تقویت خلق و عملکرد مغزی گربهها توصیه میشود. - آرامبخشها:
مانند آلپرازولام، میدازولام و داروهای مشابه، فقط با نسخه دامپزشک و مدت محدود تجویز میشود.
توجه: هیچ دارویی را بدون نظر دامپزشک و نسخه معتبر مصرف نکنید. مصرف خودسرانه داروها میتواند خطرناک باشد و به سلامت گربه آسیب برساند.
جمعبندی
همانطور که اشاره شد، گربهها نیز مانند انسانها و سایر حیوانات ممکن است به دلایل مختلف دچار افسردگی شوند. برای پیشگیری و درمان موفق افسردگی گربه، باید رفتار گربه را به دقت زیر نظر داشته، کوچکترین تغییرات را جدی بگیرید و با ایجاد محیطی شاد و سالم، سلامت روحی او را تضمین کنید. در صورت تداوم علائم یا شدت یافتن ناراحتی، مراجعه به دامپزشک و استفاده از راهکارهای تخصصی دارویی، ضامن سلامتی و شادی گربه شما خواهد بود.
سوالات پرتکرار درباره افسردگی گربه
بله، تغییرات هورمونی و استرس پس از زایمان باعث میشود برخی گربهها همچون انسانها دچار مشکلات روحی و افسردگی شوند. مراقبت و محبت بیشتر معمولاً به بهبود آنها کمک میکند.
بله، با استفاده از روشهای رفتاری، غنیسازی محیط، صرف وقت بیشتر و در موارد شدید با درمان دارویی مناسب تحت نظر دامپزشک، میتوان علائم افسردگی را به طور کامل برطرف ساخت.
دامپزشکان معمولاً داروهایی از قبیل فلوکستین (Prozac)، زیلکین، آلپرازولام و مکملهای مخصوص حیوانات توصیه میکنند. نوع دارو و دوز مصرفی حتما باید تحت نظر دامپزشک تعیین گردد.
در صورت عدم بهبود با روشهای خانگی ظرف یک هفته، یا مشاهده علائم شدید مانند بیحالی کامل، بیاشتهایی طولانی، یا رفتارهای مخرب، حتما به دامپزشک مراجعه کنید.