نفس نفس زدن بیش از حد در سگها میتواند برای صاحبان حیوانات خانگی بسیار نگرانکننده باشد. اگرچه نفس نفس زدن یک رفتار طبیعی برای تنظیم دمای بدن سگ است، گاهی اوقات تکرار یا شدت آن میتواند نشانهای از مشکلات پزشکی یا شرایط پرخطر باشد. به همین دلیل، تشخیص تفاوت بین نفس نفس زدن طبیعی و غیرعادی در سگ اهمیت بالایی دارد. اگر سگ شما بدون دلیل واضحی (غیر از گرما یا فعالیت بدنی)، با صدای بلند، همراه با علائم دیگری مانند سرفه، خرخر، بیحالی یا تغییر رنگ زبان دچار له له زدن شده است، ممکن است نیاز فوری به بررسی و درمان دامپزشکی داشته باشد. در ادامه این مقاله، با دلایل، راههای تشخیص، درمان و اقدامات فوری در مواجهه با نفس نفس زدن غیرطبیعی سگ به طور کامل آشنا خواهید شد.
دلایل نفس نفس زدن بیش از حد سگ
سگها به طور طبیعی برای متعادل کردن دمای بدن خود، مانند انسانها عرق نمیکنند و به همین دلیل بیشتر گرمای بدن خود را از طریق نفس نفس زدن دفع میکنند. با این حال، اگر این رفتار خارج از حد معمول یا زمان نامناسب رخ دهد، میتواند نشانهای از مشکلات پزشکی باشد. در این بخش رایجترین دلایل نفس نفس زدن بیش از حد سگ را بررسی میکنیم:
1. گرمازدگی و تنظیم دمای بدن
گرمازدگی مهمترین عامل نفس نفس زدن زیاد است. در روزهای گرم، بعد از پیادهروی یا فعالیت بدنی، سگها برای دفع حرارت و خنکسازی بدن خود به شدت نفس میزنند. اما در برخی موارد افزایش دمای بدن سگ ممکن است خطرناک باشد و به علائمی مانند ضعف، اسهال، استفراغ، تشنج و حتی شوک منجر شود. اگر دمای بدن سگ شما بالاتر از ۳۹ درجه سانتیگراد رسید، باید سریعا به دامپزشک مراجعه کنید.
2. بیماریهای قلبی
بیماریهای قلبی از جمله علل شناختهشده نفس نفس زدن غیرعادی در سگها هستند. زمانی که قلب به درستی خون و اکسیژن را پمپاژ نمیکند، سگ برای جبران کمبود اکسیژن، تنفسش را تندتر و عمیقتر میکند. گاهی له له زدن با بیحالی، سرفه یا رنگپریدگی لثهها همراه میشود.
3. بیماریهای ریوی و تنفسی
درگیری ریهها و مجاری تنفسی، از جمله ذاتالریه، بیماری مزمن ریه یا آسم، مشکلاتی را در اکسیژنرسانی بدن ایجاد میکند و باعث تند شدن نفس سگ میشود. اگر نفس نفس زدن همراه با خسخس، درد سینه یا سرفه باشد، باید به دامپزشک مراجعه شود.
4. فلج حنجره
فلج حنجره در اثر اختلال در حرکت غضروفها و عضلات حنجره رخ میدهد و راه هوایی را تا حدی مسدود میکند. نتیجه آن، نفس نفس زدن همراه با صدای غرش، خرخر یا تلاش برای نفس کشیدن است و نیازمند درمان دامپزشکی میباشد.
5. بیماری کوشینگ
افزایش هورمون کورتیزول ناشی از اختلال غده فوق کلیوی (بیماری کوشینگ)، سبب بروز علائمی چون نفس نفس زدن، تشنگی شدید، ریزش مو و بیحالی در سگها میشود. اگر این علائم را مشاهده کردید، سریعاً به دامپزشک مراجعه کنید.
6. کمخونی (آنمی)
کمخونی باعث میشود اکسیژن کافی به اندامها نرسد و سگ برای جبران آن، بیشتر و سریعتر نفس بکشد. رنگپریدگی لثهها، خستگی زودرس و عدم اشتها از دیگر نشانههای کمخونی است.
7. مصرف داروهای استروئیدی
برخی داروهای استروئیدی با افزایش کورتیزول موجب نفس نفس زدن غیرمعمول در سگها میشوند. این حالت معمولاً بیخطر است اما در صورت تداوم باید مصرف دارو تحت نظر دامپزشک تنظیم گردد.
8. افزایش وزن و چاقی
چاقی کنترل نشده، فعالیت بدنی سگ را مختل و باعث افزایش دمای بدن و سختتر شدن تنفس او میشود. همچنین سگهای چاق مستعد ابتلا به بسیاری از بیماریها هستند.
9. بیماریها و عفونتها (تب)
تب و بیماریهایی که با التهاب همراه هستند، مثل عفونتها، میتواند تنفس سگ را تغییر دهد. اگر سگتان علاوه بر له له زدن بیحال است، غذا نمیخورد، یا تب دارد، پیگیری سریع دامپزشکی ضروری است.
10. دلایل ژنتیکی و نژادی
نژادهای براکیسفالیک مثل پاگ، بولداگ و بوکسور، به علت پوزه کوتاه و ساختار خاص فک، مستعد مشکلات تنفسی هستند و نسبت به دیگر نژادها نفس نفس زدن بیشتری دارند؛ به خصوص در آب و هوای گرم.
11. درد، اضطراب و ترس
دردهای مزمن و یا مزاحمتهای محیطی، حتی احساس ترس و اضطراب میتواند دلیل نفس نفس زدن باشد. این حالت معمولا با لرزش، گشاد شدن مردمکها و گاهی تغییر رفتار سگ همراه است.
12. عوامل دیگر
- عمل جراحی و درد ناشی از جراحی
- مصرف برخی داروها با عوارض جانبی تنفسی
- ورود جسم خارجی به راه هوایی
- مشکلات متابولیک یا هورمونی مانند دیابت
درمان نفس نفس زدن سگ
انتخاب درمان بسته به این است که علت نفس نفس زدن چیست. در برخی موارد درمانهای خانگی به تسکین علائم کمک میکند ولی در شرایط جدی، مراجعه به دامپزشک تنها راه صحیح میباشد. توجه داشته باشید: هرگز دارو یا درمان انسانی به سگ ندهید.
درمانهای دامپزشکی
- در گرمازدگی: خنک کردن محیط، فراهم کردن آب، انتقال سگ به جای سایه و درمان کمآبی.
- در بیماریهای قلبی: داروهای تنظیم ضربان قلب و کمک به پمپاژ قلب.
- در مشکلات ریوی: داروهای ضد التهاب یا آنتیبیوتیک.
- در مشکلات ژنتیکی: اصلاح فضای زندگی، جلوگیری از گرمای بیش از حد، پشتیبانی تنفسی.
درمانهای خانگی موقت
- استفاده از بخور: مرطوب نمودن مجاری تنفسی با بخور گرم یا بخار حمام (با احتیاط کامل، زمانی کوتاه و تحت مراقبت)
- تغییر وضعیت بدن: نشاندن سگ در حالت راحت و حذف وسایل مزاحم از دور گردن یا قفسه سینه
- تامین آب تازه و خنک
- ماساژ ملایم قفسه سینه: با حرکات آرام و دور از فشار زیاد
- استفاده مشروط از برخی گیاهان دارویی: طبق راهنمایی دامپزشک (زنجبیل، بابونه و زردچوبه)
توجه: اگر علائم نفس نفس زدن غیرعادی رفع نشد یا همراه با تشدید علائم بود، حتماً به دامپزشک مراجعه کنید.
روشهای تشخیص نفس نفس زدن غیرعادی در سگها
تشخیص تفاوت بین نفس نفس زدن طبیعی و غیرطبیعی گاهی چالشبرانگیز است. معیارهای زیر به شما کمک میکند تا شرایط اضطراری را به سرعت شناسایی کنید:
- افزایش تعداد نفس در حالت استراحت (بیش از ۳۰ بار در دقیقه)
- تغییر صدا (خرخر، خسخس یا صداهای عجیب هنگام تنفس)
- رنگ غیرطبیعی زبان یا لثه (آبی، سفید یا خاکستری)
- بیحالی غیرمعمول یا کاهش اشتها
- نفس زدن بدون فعالیت یا در هوای معتدل، سرد یا شب هنگام
- تلاش زیاد و قابل مشاهده سگ برای نفس کشیدن
- پف کردن یا برآمدگی شکم در حین نفس زدن
- افزایش شدت و سرعت تنفس نسبت به روزهای قبل
- علائم درد مثل زوزه کشیدن ناگهانی یا ترس بیدلیل
اگر یک یا چند مورد از موارد فوق را مشاهده کردید، به ویژه اگر شرایط سگ رو به وخامت است یا علائم بیش از ۱۰دقیقه ادامه داشت، مراجعه فوری به دامپزشک ضرورت دارد
اقدامات ضروری به هنگام نفس نفس زدن غیر طبیعی سگها
- فعالیت و بازی سگ را متوقف کنید
- در محیط خنک و سایه قرار دهید
- آب خنک در دسترس او قرار دهید، اما او را به نوشیدن اجباری وادار نکنید
- دمای بدن سگ را با دماسنج خاص حیوانات بررسی کنید
- نبض و تعداد نفسها را بشمارید و یادداشت کنید
- قلاده یا لباس تنگ را از بدن سگ باز کنید
- تلاش برای کاهش استرس محیطیشان (کاهش سر و صدا، نور و حضور افراد زیاد)
- در صورت تداوم علائم سریعاً به کلینیک دامپزشکی مراجعه کنید
جمعبندی
نفس نفس زدن معمولاً یک رفتار طبیعی برای تنظیم دمای بدن سگ است اما باید با دقت به علائم همراه، شدت و مدت آن توجه نمایید. اگر سگ شما هرگز قبلاً چنین تنفسی نداشته و ناگهان نفس نفس زدن شدید، بیحالی، تغییر رنگ زبان یا لثه یا علائم دیگری بروز داد، حتما با دامپزشک مشورت کنید تا علت اصلی شناسایی و درمان اصولی آغاز شود. گرمازدگی شایعترین و خطرناکترین علت نفس نفس زدن غیرعادی است و پیشگیری از آن اهمیت بالایی دارد. فراهم کردن آب کافی، پرهیز از فعالیت زیاد زیر آفتاب، و مراقبت ویژه از سگهای نژاد براکیسفالیک میتواند از مشکلات جدی جلوگیری کند. همچنین استفاده از غذای با کیفیت و مشاوره تغذیهای از پت شاپهای معتبر، نقش مهمی در سلامت عمومی سگ شما دارد.
فراموش نکنید که توجه دائم صاحب به تغییرات رفتاری و جسمانی سگ، اصلیترین راه برای پیشگیری و درمان بهموقع مشکلات سلامتی است. جهت اطمینان از دریافت غذا و تشویقی با کیفیت و مخصوص نژاد سگتان نیز میتوانید به پت شاپهای معتبر مراجعه نمایید تا سلامت و شادابی حیوان خانگیتان تضمین شود.
سوالات متداول در مورد درمان نفس نفس زدن سگ
نفس نفس زدن در سگها میتواند طبیعی باشد، بهویژه پس از فعالیت بدنی، هیجان یا در هوای گرم. اما نفس نفس زدن مداوم یا در شرایط استراحت میتواند نشانهای از مشکلاتی مانند درد، اضطراب، بیماری قلبی یا مشکلات تنفسی باشد.
اگر سگ شما در شرایط استراحت نفس نفس میزند، دهانش رنگ پریده یا آبی دارد، یا علائمی مانند گیجی، ضعف یا مشکل در تنفس مشاهده میکنید، باید فوراً به دامپزشک مراجعه کنید.
بله، استرس یا اضطراب میتواند باعث نفس نفس زدن در سگها شود. این وضعیت معمولاً در شرایطی مانند طوفان، آتشبازی یا محیطهای ناآشنا رخ میدهد. اگر این علائم همراه با بیقراری یا عدم توانایی در آرام گرفتن باشد، نیاز به مشاوره دامپزشک یا رفتاردرمانگر سگ دارید.
برای جلوگیری از گرمازدگی، سگ خود را در سایه یا محیط خنک نگه دارید، از فعالیتهای بدنی شدید در ساعات گرم روز خودداری کنید و همیشه آب تازه در دسترس او قرار دهید. اگر سگ شما علائمی مانند نفس نفس زدن شدید، لثههای قرمز روشن یا بیحالی نشان داد، فوراً به دامپزشک مراجعه کنید.
بله، برخی داروها مانند پردنیزون یا استروئیدها میتوانند باعث افزایش نفس نفس زدن در سگها شوند، حتی زمانی که سگ گرم، هیجانزده یا مضطرب نیست. اگر پس از تجویز دارو، سگ شما نفس نفس میزند، با دامپزشک خود مشورت کنید.
اگر سگ شما در شب و در دمای مناسب نفس نفس میزند و بیقرار است، ممکن است نشانهای از مشکل باشد. علل احتمالی شامل درد، اضطراب یا مشکلات تنفسی است. در صورت مشاهده این علائم، به دامپزشک مراجعه کنید.